«Πάλι αυτό; Μα έχεις τόσα βιβλία!» λέει ο γονιός, καθώς το παιδί κρατά για δεκάτη φορά το ίδιο βιβλίο. Όσο κουραστικό κι αν φαίνεται, όμως, η επανάληψη δεν είναι πείσμα ούτε έλλειψη φαντασίας. Είναι ένας πολύ φυσικός και χρήσιμος τρόπος με τον οποίο τα μικρά παιδιά μαθαίνουν και νιώθουν ασφάλεια.
Το φαινόμενο αφορά κυρίως παιδιά από 1,5 έως 6 ετών, με έμφαση στα 2–5 έτη. Σε αυτή την ηλικία τα παιδιά χρειάζονται χρόνο και πολλές επαναλήψεις για να απομνημονεύσουν λέξεις, καταστάσεις και συναισθήματα. Γι’ αυτό ζητούν ξανά και ξανά την ίδια ιστορία: κάθε φορά την «διαβάζουν» λίγο διαφορετικά, με περισσότερη προσοχή και βαθύτερη κατανόηση.
Τι κερδίζουν τα παιδιά από την επανάληψη;
Έρευνες δείχνουν ότι τα παιδιά προσχολικής ηλικίας μαθαίνουν περισσότερες νέες λέξεις όταν ακούνε την ίδια ιστορία πολλές φορές, σε σύγκριση με διαφορετικές ιστορίες που περιέχουν τις ίδιες λέξεις. Όταν γνωρίζουν ήδη την πλοκή, δεν χρειάζεται να καταβάλουν μεγάλη προσπάθεια για να καταλάβουν τι συμβαίνει. Έτσι μπορούν να προσέξουν λεπτομέρειες, εικόνες, συναισθήματα και νέο λεξιλόγιο.
Η γνωστή ιστορία προσφέρει επίσης προβλεψιμότητα. Το παιδί ξέρει πώς αρχίζει, τι θα συμβεί στη μέση και πώς θα τελειώσει. Αυτή η σταθερότητα είναι καθησυχαστική, ειδικά πριν τον ύπνο. Επιπλέον, εξασκεί τη μνήμη και την ικανότητα πρόβλεψης: πολλά παιδιά συμπληρώνουν φράσεις, γυρίζουν τη σελίδα την κατάλληλη στιγμή ή «διορθώνουν» τον γονιό αν αλλάξει έστω μια λέξη.
Πώς μπορούμε όμως να κάνουμε διασκεδαστική διαδικασία το διάβασμα του ίδιου βιβλίου;
- Ακόμα κι αν... βαριόμαστε, δεν το δείχνουμε: Το να ξαναδιαβάζουμε το ίδιο βιβλίο είναι επένδυση στη γλωσσική και συναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού.
- Αλλάζουμε ελαφρώς την προσέγγιση: Μια φορά εστιάζουμε στις εικόνες, μια άλλη του ζητάμε να συμπληρώσει λέξεις ή ρωτάμε: «Τι νομίζεις ότι θα γίνει;».
- Συνδέουμε την ιστορία με τη ζωή του: «Θυμάσαι το σκυλάκι που είδαμε στο πάρκο;» Έτσι η ιστορία γίνεται αφορμή για συζήτηση.
- Αφήνουμε να το αφηγηθεί εκείνο: Στα 3–5 έτη πολλά παιδιά μπορούν να «διαβάσουν» την ιστορία από μνήμης ή να υποδυθούν τους χαρακτήρες.
- Προτείνουμε παρόμοια βιβλία: Ίδιος συγγραφέας, ίδιο θέμα ή ίδιο χιούμορ μπορεί να ανοίξει σταδιακά νέους αναγνωστικούς δρόμους.
Την επόμενη φορά που το παιδί μας θα ζητήσει για εκατοστή φορά το ίδιο παραμύθι, ας θυμηθούμε: δεν ακούει απλώς μια ιστορία. Χτίζει λέξεις, μνήμες και μια μικρή, πολύ δική του αίσθηση ασφάλειας.
