«Δεν κάθεται ποτέ ήσυχο», «δεν με ακούει», «ξεχνάει συνέχεια», «δεν τελειώνει ποτέ αυτό που ξεκίνησε»... Πολλοί γονείς έρχονται αντιμέτωποι με τέτοιες συμπεριφορές που τους προβληματίζουν και συχνά τους γεμίζουν ανησυχία ή ακόμα κι ενοχές. Και πράγματι, σε αρκετές περιπτώσεις, πίσω από αυτές τις συμπεριφορές βρίσκεται η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας. Γι’ αυτό, η Σοφία Παπαφάνη και η Δώρα Χαρατσάρη, λογοθεραπεύτριες και δημιουργοί του Kέντρου Eιδικής Aγωγής Λογοcare, απαντούν σε όλες τις ερωτήσεις μας για τη «διάσημη» ΔΕΠΥ, που την ακούμε τα τελευταία χρόνια όλο και συχνότερα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ: Στο Κέντρο Ειδικής Αγωγής Λογοcare οι μαθησιακές δυσκολίες των παιδιών μας αντιμετωπίζονται με αγάπη, επιστημονική φροντίδα & παιχνίδι!
Σοφία και Δώρα, ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Τι είναι η ΔΕΠΥ;
Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) είναι μία από τις συχνότερες νευροαναπτυξιακές διαταραχές της παιδικής ηλικίας. Επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο το παιδί ρυθμίζει την προσοχή του, τη συμπεριφορά του και τον αυτοέλεγχο, ενώ τα συμπτώματά της εμφανίζονται συνήθως από τα πρώτα σχολικά χρόνια. Σύμφωνα με τη διεθνή επιστημονική βιβλιογραφία, η ΔΕΠΥ δεν αποτελεί αποτέλεσμα κακής διαπαιδαγώγησης ή έλλειψης ορίων. Πρόκειται για μία διαταραχή με νευροβιολογική βάση, που σχετίζεται με τη λειτουργία συγκεκριμένων περιοχών του εγκεφάλου οι οποίες εμπλέκονται στη συγκέντρωση, στην οργάνωση και στη ρύθμιση της παρόρμησης.
Πώς «μεταφράζεται» αυτό στην καθημερινότητα;
Στην καθημερινότητα, η ΔΕΠΥ συχνά δοκιμάζει την υπομονή των γονέων. Τα πρωινά μπορεί να είναι χαοτικά. Το διάβασμα να μετατρέπεται σε πεδίο μάχης. Οι κοινωνικές σχέσεις μπορεί να γίνονται πιο δύσκολες, με παρεξηγήσεις και συγκρούσεις. Και μέσα σε όλα αυτά, το παιδί συχνά αρχίζει να πιστεύει ότι «δεν τα καταφέρνει» ή ότι «πάντα φταίει». Αυτά συμβαίνουν γιατί ένα παιδί με ΔΕΠΥ μπορεί να:
- Δυσκολεύεται να διατηρήσει την προσοχή του σε σχολικές ή καθημερινές δραστηριότητες
- Ξεχνά εύκολα οδηγίες ή αντικείμενα
- Φαίνεται «σαν να μην ακούει» όταν του μιλούν
- Κινείται συνεχώς, μιλά υπερβολικά ή δυσκολεύεται να περιμένει τη σειρά του
- Αντιδρά παρορμητικά, χωρίς να σκεφτεί τις συνέπειες.
Πρέπει να σημειώσουμε εδώ ότι δεν εμφανίζουν όλα τα παιδιά υπερκινητικότητα. Ιδιαίτερα στα κορίτσια, η ΔΕΠΥ συχνά εκδηλώνεται με ήπια διάσπαση προσοχής, εσωτερική ανησυχία και έντονη νοητική κόπωση, γεγονός που οδηγεί συχνά σε καθυστερημένη διάγνωση.
Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε ένα παιδί με ΔΕΠΥ;
Εδώ είναι που η στάση των ενηλίκων κάνει τη διαφορά. Το παιδί με ΔΕΠΥ δεν χρειάζεται περισσότερες φωνές, γιατί δεν επιλέγει να είναι αφηρημένο ή παρορμητικό. Γι’ αυτό και οι παρατηρήσεις, οι τιμωρίες ή οι συνεχείς συγκρίσεις σπάνια αποδίδουν. Αντίθετα, τα παιδιά με ΔΕΠΥ ωφελούνται από:
- Σαφή δομή και προβλέψιμη καθημερινή ρουτίνα
- Σύντομες, συγκεκριμένες οδηγίες, μία κάθε φορά
- Οπτικά βοηθήματα και υπενθυμίσεις
- Συνεργασία οικογένειας και σχολείου
- Μικρά βήματα αντί για μεγάλες απαιτήσεις
- Προετοιμασία πριν από δύσκολες καταστάσεις
- Και, κυρίως, αναγνώριση της προσπάθειάς τους.
Η θετική ενίσχυση δεν είναι επιβράβευση της αδυναμίας. Είναι ενίσχυση της δεξιότητας που χτίζεται. Γιατί, πολλές φορές, το παιδί που «δεν κάθεται» δεν είναι το παιδί που
δεν προσπαθεί. Είναι το παιδί που προσπαθεί περισσότερο απ’ όλους – απλώς με έναν τρόπο που δεν φαίνεται πάντα. Γι’ αυτό, δοκιμάστε, για παράδειγμα, να πείτε στο παιδί «σε είδα που προσπάθησες να περιμένεις» αντί για «πάλι δεν πρόσεχες», ή αντί για «μην κουνιέσαι», κάντε ένα σύντομο διάλειμμα πριν επιστρέψει στο γραφείο του.
Τελικά, οι οθόνες προκαλούν ΔΕΠΥ;
Οι οθόνες δεν προκαλούν ΔΕΠΥ, όμως η υπερβολική χρήση μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματα σε παιδιά που ήδη έχουν προδιάθεση ή διάγνωση. Τα παιδιά με ΔΕΠΥ
επηρεάζονται περισσότερο από τη συστηματική και αυξημένη χρήση οθόνης, γιατί έχουν μεγαλύτερη δυσκολία στη ρύθμιση χρόνου χρήσης, στη διακοπή της δραστηριότητας και στον έλεγχο παρορμήσεων (π.χ. «άλλο ένα βίντεο»). Η υπερβολική έκθεση μπορεί να εντείνει τη διάσπαση προσοχής, την υπερδιέγερση, την ευερεθιστότητα ή τις δυσκολίες ύπνου.
Tι πρέπει να συγκρατήσει ένας γονιός που το παιδί του έχει μόλις διαγνωστεί με ΔΕΠΥ;
Σίγουρα, η έγκαιρη διάγνωση από διεπιστημονική ομάδα ειδικών (παιδοψυχίατρο, ψυχολόγο, λογοθεραπευτή, εργοθεραπευτή) βοηθά στην καλύτερη κατανόηση των αναγκών του παιδιού και στον σχεδιασμό εξατομικευμένης παρέμβασης. Και βέβαια, η κατάλληλη υποστήριξη μπορεί να βελτιώσει σημαντικά τόσο τη σχολική επίδοση και την κοινωνική αλληλεπίδραση, όσο και την αυτοεκτίμηση αλλά και τη συναισθηματική ρύθμιση του παιδιού μας!
Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να θυμόμαστε ότι, παρά τα εμπόδια, τα παιδιά με ΔΕΠΥ χαρακτηρίζονται συνήθως από δημιουργικότητα, αυθορμητισμό, ευαισθησία, γρήγορη σκέψη και έντονη φαντασία! Όταν λοιπόν το περιβάλλον τα κατανοεί και τα στηρίζει, μπορούν να εξελιχθούν και να αξιοποιήσουν τις δυνατότητές τους. Γι’ αυτό, γνωρίζοντας τη ΔΕΠΥ, κάνουμε το πρώτο –και πιο σημαντικό– βήμα για να σταθούμε δίπλα τους με λιγότερο άγχος και περισσότερη εμπιστοσύνη.
Website: www.logocare.gr
Facebook: ΛογοCare
Instagram: @logocare_
Διεύθυνση: Χαριλάου Τρικούπη 85Α, Κηφισιά 14563
Τηλέφωνο: 2108010858
Διαβάστε ολόκληρο το νέο τεύχος του BOOM πατώντας στο εξώφυλλο!
