Το ΑΙ έχει ήδη μπει στα σπίτια μας. Για τα καλά. Κι όμως, όσο περισσότερο το χρησιμοποιούμε, τόσο περισσότερο το φοβόμαστε. Μήπως μας αντικαταστήσει; Μήπως αποξενώσει τα παιδιά μας; Μήπως κάνει τη σκέψη «έτοιμη» και την προσπάθεια περιττή;
Στη συνέντευξη που ακολουθεί από το Pod.gr και το podcast «Η Μανούλα ξέρει», ο κ. Κωστής Δούκας, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος των Εκπαιδευτηρίων ΔΟΥΚΑ, βάζει τα πράγματα στη θέση τους: η τεχνητή νοημοσύνη δεν έρχεται για να μας αντικαταστήσει. Ούτε ως γονείς ούτε ως ανθρώπους. Έρχεται για να γίνει ο βοηθός μας. Ένας απαραίτητος ψηφιακός βοηθός που, σε συνεργασία με το δικό μας μυαλό, μπορεί να απογειώσει τον πλανήτη. Γιατί το ΑΙ δεν είναι το μέλλον. Είναι το παρόν. Και το ερώτημα δεν είναι αν θα το χρησιμοποιήσουμε, αλλά πώς.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ: Ξενυχτάτε κι εσείς με το παιδί σας πάνω από το homework; Με αυτά τα 8 tips θα τελειώνετε σε χρόνο dt!
Κύριε Δούκα, αυτό που με μαγεύει σε εσάς είναι ότι πάντα προσεγγίζετε την τεχνολογία, το νέο, το καινούριο με θετικό πρόσημο.
Πράγματι, δεν το φοβάμαι καθόλου το καινούριο. Πιστεύω ότι ο κόσμος εξελίσσεται για το καλύτερο του πλανήτη, για να γινόμαστε όλοι πιο ολοκληρωμένοι άνθρωποι. Η τεχνολογία είναι ένα πολύ καλό εργαλείο, προφανώς, όταν χρησιμοποιείται σωστά, όπως η φωτιά και το μαχαίρι. Στην ίδια λογική, η τεχνολογία και το ΑΙ εν προκειμένω είναι ένα εργαλείο, το οποίο πραγματικά μπορεί να βοηθήσει την ανθρωπότητα να γίνει πιο δημοκρατική. Το βασικότερο από όλα είναι να το δεχτούμε ως συνεργάτη. Δεν μπορεί δηλαδή ο άνθρωπος να ανταγωνιστεί την τεχνητή νοημοσύνη ή τα ρομπότ. Μπορεί όμως να τα αξιοποιήσει.
Ναι, αλλά η τεχνητή νοημοσύνη πάει να ανταγωνιστεί τον άνθρωπο. Όχι;
Εμείς το ελέγχουμε. Στην πραγματικότητα, ακόμα, υπάρχει μια πρίζα, υπάρχει ρεύμα, συνεχίζει δηλαδή ακόμα ο άνθρωπος να έχει τον πρώτο ρόλο. Υπάρχει μια διαδικασία που κάνει τη μηχανή να λειτουργήσει με εξυπνάδα. Πώς λοιπόν εσύ θα χρησιμοποιήσεις αυτήν την εξυπνάδα, για να είσαι κι εσύ εξυπνότερος και αποτελεσματικότερος, είναι στο δικό σου χέρι ‒ ακόμα.
Αυτό που είπατε ότι θα είμαστε συνεργάτες ακούγεται ανακουφιστικό, γιατί θα σας μιλήσω εγώ σαν μαμά. Στα groups των μαμάδων επικρατεί τρόμος για το ΑΙ και θα το πω με ένα πολύ απλό παράδειγμα. Αν ο γιος μου στην έκτη δημοτικού έχει να γράψει μία έκθεση, μπορεί να ζητήσει από το ΑΙ να του τη γράψει, το ΑΙ, φαντάζομαι, αντιλαμβάνεται ότι είναι ένα παιδί από τον τρόπο που γράφει και του προσφέρει μία έκθεση ακριβώς όπως την έχει ονειρευτεί. Πώς αυτό θα είναι αναγνωρίσιμο από τον δάσκαλο, πώς το παιδί μου δεν θα γίνει χαζό;
Ωραία, αυτό είναι ένα πολύ ωραίο και απλό παράδειγμα. Θα κάνω μισό βήμα πίσω. Το 1993-94 οι εφημερίδες έγραφαν για τον κίνδυνο και τον μεγάλο εχθρό που λέγεται internet. Έχω κρατήσει εξώφυλλα από πολύ γνωστές εφημερίδες. Εμείς, σαν ένα καινοτόμο σχολείο, και εγώ προσωπικά ο ίδιος, ήμασταν σε τελείως διαφορετική λογική. Είπαμε, το internet ήρθε για να μείνει και μιλάμε για 32 χρόνια πριν. Τότε λοιπόν φτιάξαμε έναν διεθνή διαγωνισμό στην ελληνική γλώσσα που ονομάστηκε «Λυσίας», ένα παιχνίδι γνώσεων με πολλαπλές επιλογές, γεωγραφία, μαθηματικά, γλώσσα, ιστορία, αθλητισμό, και δείξαμε στα παιδιά πώς να χρησιμοποιούν το internet για εκπαιδευτικό, παιδαγωγικό σκοπό. 55.000-60.000 παιδιά έπαιζαν από την Ελλάδα, από την Αυστραλία, από την Αμερική, πάντα στην ελληνική γλώσσα, και μάλιστα υπήρχε κι ένας αριθμητής, που, ανάλογα με το πόσα παιδιά έπαιζαν, ο διοργανωτής έβαζε χρήματα για έναν καλό σκοπό: στην «Ελπίδα», στο «Χαμόγελο του Παιδιού» κ.ο.κ. Και τα παιδιά λοιπόν τι έκαναν; Έμμεσα, βοηθούσαν άλλα παιδιά που δεν είχαν τη δυνατότητα να ασχοληθούν με το internet. Γιατί το λέω αυτό το παράδειγμα; Τότε λοιπόν ο κόσμος φοβόταν το internet και σήμερα δεν μπορεί να ζήσει χωρίς αυτό, και το internet έχει προσφέρει πολλά θετικά. Έχει κινδύνους; Έχει κινδύνους. Ακριβώς το ίδιο πράγμα –θα έλεγα χίλιες φορές πιο δυνατό– είναι το ΑΙ. Ήρθε για να μείνει, έχει κινδύνους, αν το μάθουμε σωστά και το χρησιμοποιήσουμε σωστά, είναι σίγουρα ένα πολύ θετικό εργαλείο. Πάμε λοιπόν στην έκθεση. Εάν τα παιδιά χρησιμοποιήσουν το ΑΙ, κι εμείς έχουμε σαν κοινωνία τη λογική τού «με αυτό το εργαλείο κόβουμε δρόμο, κλέβουμε και τεμπελιάζουμε», ναι, είναι πολύ επικίνδυνο.
Πάντως, σε προκαλεί να τεμπελιάσεις.
Αυτή η πρόκληση λοιπόν πρέπει να αντιμετωπιστεί σε επίπεδο εκπαιδευτικό-παιδαγωγικό, στο σχολείο από μικρές ηλικίες να καταλάβουν ότι είναι ένας συνεργάτης. Δεν είναι μία μηχανή αναζήτησης. Είναι ένας ψηφιακός συνεργάτης που προσθέτει στη δική σου ευφυΐα. Είναι σαν να έχεις χιλιάδες μεταπτυχιακούς experts, οι οποίοι είναι εκεί για να σε βοηθήσουν, να σε κάνουν καλύτερο. Υπάρχει λοιπόν ο κίνδυνος – όπως έλεγαν όταν βγήκε το Google Maps, λέει βγήκε το Google Maps και χάσαμε όλοι την έννοια του προσανατολισμού. Υπάρχει αυτός ο κίνδυνος, αλλά είναι στο χέρι προφανώς της παιδείας της κοινωνίας το πώς να εξηγήσουμε ότι αυτοί οι ψηφιακοί μας βοηθοί είναι δίπλα μας για να μας κάνουν πιο έξυπνους.
Με το ΑΙ δεν είμαστε ανταγωνιστές, είμαστε συνεργάτες. Αυτό, αν το καταλάβουν τα παιδάκια της πέμπτης και της έκτης δημοτικού νωρίτερα, δεν θα κλέψουν στην έκθεση,
στα μαθηματικά.
Όταν βγήκε το ChatGPT, είχε μια νοημοσύνη –ας μετρήσουμε το IQ, γιατί είπατε να γίνει το παιδί μου χαζό‒ αν υποθέσουμε ότι μετράμε με το IQ, γιατί δεν είναι μόνο το IQ, είναι και το AQ, είναι και το EQ, είναι κι άλλα πράγματα που μπορούμε να μετράμε. Λοιπόν, αν υποθέσουμε ότι μετράμε το IQ, ο μέσος άνθρωπος έχει περίπου 100, ο Αϊνστάιν είχε περίπου 170. Όταν βγήκε το ChatGPT, ήταν περίπου στο 40-50, σήμερα είναι στο 70-80.
Α, ναι;
Μέχρι το 2030, θα είναι στο 1.000. Τόσο γρήγορα.
Άρα, η σωστή χρήση, το άθροισμα…
Ακριβώς! Η συνεργασία. Το 1.000 και το 100 κάνουν 1.100. Ο άνθρωπος λοιπόν, που θα είναι 1.100, γιατί θα έχει τους ψηφιακούς του συνεργάτες, είναι ο άνθρωπος που θα προχωρήσει, θα πάει μπροστά. Ο άνθρωπος που θα κλειστεί και θα μείνει στη δική του νοημοσύνη, θα μείνει πίσω.
Πριν, βάλατε όμως και τον παράγοντα –που είναι κομβικός– του εκπαιδευτικού. Δηλαδή, οι εκπαιδευτικοί της Ελλάδας, το σύστημα το εκπαιδευτικό είναι έτοιμο; Γιατί αυτό έγινε από χθες, σήμερα. Δεν είναι ότι έχουμε μπροστά μας μια δεκαετία να το μάθουν οι εκπαιδευτικοί, θα πρέπει μες στη χρονιά, μέσα στο 2026, οι εκπαιδευτικοί όλων των σχολείων να εξοικειωθούν, να αναγνωρίσουν, να μάθουν όλο αυτό το νέο περιβάλλον.
Το καλό είναι ότι αυτά τα νέα περιβάλλοντα είναι σχετικά εύκολα να τα μάθεις. Το δύσκολο είναι να αλλάξεις τον τρόπο σκέψης σου. Να πεις «ναι, θα πάω να ασχοληθώ, ναι, θα επιμορφωθώ, ναι, πρέπει να κάνω τη ζωή του μαθητή μου πιο ενδιαφέρουσα, ναι, θα πρέπει να του δώσω την εργασία του με τέτοιον τρόπο, που να μη σκεφτεί να αντιγράψει ή να κλέψει, αλλά να σκεφτεί να δημιουργήσει». Πρέπει λοιπόν ο εκπαιδευτικός να ξεφύγει λίγο από το καθαρά γνωστικό κομμάτι και το πώς μετράω τη γνώση,
και να πάει σε μια διαδικασία, μια διδακτική μεθοδολογία που να είναι μέσα από projects, από το να ψάχνω, να ανακαλύπτω, να δημιουργώ.
Πιστεύω ότι το κάνουν ήδη.
Ναι, συμβαίνει. Και, δυστυχώς, όταν βγήκε το ChatGPT το 2023, λίγο δαιμονοποιήθηκε. Γιατί τα αμερικάνικα πανεπιστήμια έλεγαν ότι οι μαθητές κλέβουν στα final exams. Δεν πρέπει όμως να το σκέφτονται έτσι. Πρέπει όλοι μας να σκεφτούμε ότι έχουμε ψηφιακούς συνεργάτες που μπορούν να μας κάνουν καλύτερους. Αν νιώθουμε ότι κλέβουμε, μπαίνει μια άλλη οπτική γωνία. Εγώ στους συνεργάτες μου στο σχολείο έχω πει: «Μη μου φέρετε τίποτα χωρίς να έχετε χρησιμοποιήσει τον ψηφιακό σας συνεργάτη. Θα σας το δώσω πίσω». Είτε είναι εκπαιδευτικός, είτε διοικητικός, είτε οποιοδήποτε στέλεχος, ό,τι μου φέρουν, θέλω να έχει περάσει από τον ψηφιακό τους συνεργάτη.
Εννοείτε το ΑΙ;
Σωστά! Ναι, γιατί, όπως είπαμε, μόνος του είναι 100, μαζί με τον ψηφιακό συνεργάτη είναι το 150, 200, 500, σαν ικανότητα.
Με αυτό που είπατε σχεδόν μπορούμε να κλείσουμε το podcast (γέλια)!
Αυτή είναι η κεντρική ιδέα. Η κεντρική ιδέα είναι «χρησιμοποίησέ το σωστά και φέρε μου το άθροισμα της δικής σου γνώσης, εμπειρίας, δεξιοτήτων, ικανοτήτων, μαζί με τον βοηθό σου». Αυτό είναι το σήμερα. Όχι το μέλλον. Σήμερα λέω σε όλους τους συνεργάτες «θα μου φέρνετε πάντα κάτι που θα είναι αποτέλεσμα της σύνθεσης».
Μπορώ να σβήσω τις ερωτήσεις που είχα ετοιμάσει. Γιατί, πραγματικά, αλλάζει όλη η οπτική του πράγματος. Είχα έρθει με μία σειρά ερωτήσεων, πιο «επιθετικές» προς το ΑΙ, αλλά, έτσι όπως το λέτε, ακούγεται λάθος τελικά κάποιος να μην το χρησιμοποιήσει.
Θα σας πω ένα παράδειγμα. Ιατρική. Στις μαγνητικές τομογραφίες που κάνουν στον εγκέφαλο, ο γιατρός βγάζει περίπου 87% ευστοχία. Το ΑΙ βγάζει περίπου 93- 94%. Ο γιατρός με το ΑΙ βγάζουν 97%. Αυτά είναι μετρημένα. Ένα άλλο παράδειγμα: Στο σκάκι, υπολογιστής κερδίζει τους παγκόσμιους masters τώρα περίπου 30 χρόνια. Υπάρχει ένα κινέζικο παιχνίδι που λέγεται «Go» και μοιάζει λίγο με ντάμα. Ο παγκόσμιος πρωταθλητής τα τελευταία 7 χρόνια χάνει από τη μηχανή. Οπότε, τι έκανε πέρσι; Έπαιξε ως ομάδα με έναν υπολογιστή, έπαιξε ενάντια του ‒σκέτου‒ υπολογιστή. Και κέρδισε. Αυτό είναι το μήνυμα.
Είναι σχεδόν συγκινητικό ότι ο άνθρωπος με το ΑΙ είναι ομάδα.
Ακριβώς. Δεν είμαστε ανταγωνιστές, είμαστε συνεργάτες. Αυτό, αν το καταλάβουν τα παιδάκια της πέμπτης και της έκτης δημοτικού νωρίτερα, δεν θα κλέψουν στην έκθεση, στα μαθηματικά. Από την άλλη πλευρά, δεν χρειάζεται να μάθουμε όλο τον πολλαπλασιασμό απέξω. Γιατί κανείς μας στη ζωή μας δεν κάνει πολλαπλασιασμό με το μυαλό. Δηλαδή, αν σας πω 3.522.000 διά 224…
Άρα, σαν να μου λέτε ότι υπάρχει μία μικρή πόρτα ώστε το ΑΙ να απελευθερώσει αυτήν την παπαγαλία που κάνουν τα παιδιά μας τόσα χρόνια στο σχολείο.
Δεν έχει έννοια η παπαγαλία πια. Εμείς μεγαλώσαμε σε μια εποχή όπου η γνώση ήταν το μεγάλο κομμάτι της παιδείας, ενώ το μεγάλο κομμάτι της παιδείας, κατά την άποψή μας ‒το πιστεύουμε πάρα πολύ στα Εκπαιδευτήρια ΔΟΥΚΑ‒ είναι κυρίως οι δεξιότητες και οι αξίες. Το ολοκληρωμένο προφίλ του μαθητή. Εμείς αυτό κάνουμε εδώ και 20 χρόνια με το πρόγραμμα που έχουμε, το «Σχολείο του Μέλλοντος» από το 2005. Το συνολικό προφίλ του μαθητή: γνώση, δεξιότητες, αξίες είναι αυτό που θες να έχει ένα παιδί όταν αποφοιτήσει. Γιατί αυτό θα σε βοηθήσει να περπατήσεις στη ζωή σου. Και οι πιο πολλοί πλέον προσλαμβάνουν δεξιότητες και αξίες, δεν προσλαμβάνουν
γνώσεις. Οι γνώσεις είναι κάτι που θεωρείται πλέον δεδομένο, και πόσο μάλλον τώρα, με το πάτημα ενός κουμπιού. Άρα, το γνωστικό κομμάτι έχει την αξία του, αλλά είναι πιο «εύκολο», και το κομμάτι των δεξιοτήτων που είναι τα soft skills, κριτική σκέψη, συνεργασία, οι δυνατότητες να κάνεις παρουσιάσεις, να λύνεις προβλήματα, να μπορείς να κάνεις coaching, να υποστηρίζεις κάποιον συνεργάτη σου, ή τα κομμάτια αξιών, ενσυναίσθηση, σεβασμός, αυτά αποκτούν ένα πολύ πιο σημαντικό ρόλο. Το ΑΙ μας δίνει την ευκαιρία να γίνουμε πιο άνθρωποι και μας κερδίζει χρόνο. Ο γιατρός του μέλλοντος, για παράδειγμα, το πιθανότερο είναι πως δεν θα δουλεύει 14-16 ώρες τη μέρα, από τις 6 το πρωί ως τις 6 το απόγευμα. Θα δουλεύει λιγότερο, γιατί η μηχανή του θα του δίνει αρκετά στοιχεία γρηγορότερα, και έτσι θα μπορεί να κάνει περισσότερα για τον εαυτό του, για το wellbeing του, για την οικογένειά του. Θα μπορεί, ακόμα, να είναι γιατρός δωρεάν σε αυτούς που δεν έχουν τη δυνατότητα να πληρώσουν. Γιατί το ΑΙ χαμηλώνει επίσης πολύ το κόστος. Αυτή η καινούρια προσέγγιση είναι μεγάλη ευκαιρία για την ανθρώπινη φύση, να γίνουμε πιο άνθρωποι.
Να πούμε λίγο για το «Σχολείο του Μέλλοντος» που αναφέρατε πριν. Πιο παλιά λέγαμε το «Σχολείο του Μέλλοντος» και εννοούσαμε ίσως το 2040, τώρα νιώθω ότι το σχολείο του μέλλοντος είναι αύριο. Ένιωσα ότι το μέλλον έγινε πολύ πιο γρήγορα παρόν. Πώς θα είναι λοιπόν;
Η πρώτη φορά που έγραψα για το «Σχολείο του Μέλλοντος» ήταν το 2000. Πριν από 25 χρόνια, και τώρα τον Δεκέμβριο έγραψα πάλι ένα research paper που θα εκδοθεί σύντομα, το οποίο μιλάει για το «Σχολείο του Μέλλοντος 5.0». Και απευθύνεται στην πραγματικά εξατομικευμένη εκπαίδευση. Το σχολείο του μέλλοντος λοιπόν είναι το πραγματικά εξατομικευμένο σχολείο. Εκεί όπου το κομμάτι το γνωστικό –μαθηματικά, γλώσσα, φυσική, χημεία‒ είναι απόλυτα προσαρμοσμένο στον μαθητή με αξιοποίηση της τεχνολογίας. Άρα, αξιοποιούμε την τεχνολογία και διαβάζουμε το προφίλ, το learning style, δηλαδή τον τρόπο που μαθαίνει ο μαθητής (άλλα παιδιά είναι κινητικά, άλλα ακουστικά, άλλα οπτικά) και του δίνουμε τη δυνατότητα να μάθει γλώσσα, μαθηματικά, φυσική, χημεία στον δικό του ρυθμό, ενώ τον υποστηρίζουμε πραγματικά εξατομικευμένα.
Δεν κατάλαβα καλά, αυτό πού θα γίνει;
Θα γίνεται one-to-one, online. Και το κομμάτι των δεξιοτήτων και των αξιών θα γίνεται στο σχολείο. Αυτό αποδείχθηκε πάρα πολύ και την εποχή του lockdown. Αυτό που πραγματικά έλειψε από τα παιδιά ήταν το κοινωνικό κομμάτι, γιατί όταν έκανες ένα καλό e-learning, λίγο-πολύ μαθηματικά, γλώσσα, φυσική τα μάθαινες. Τι έλειπε από τα παιδιά; Ό,τι έλειψε στην κοινωνία ευρύτερα. Η κοινωνική επαφή. Εκεί λοιπόν τι κάνεις; Στο σχολείο δουλεύεις περισσότερο δεξιότητες και αξίες.
Δηλαδή, θα πηγαίνουν σχολείο για να δουλέψουν τις δεξιότητές τους;
Ο πιο πολύς χρόνος του σχολείου θα είναι ό,τι είναι ομαδο-συνεργατικό. Ό,τι κάνω σε ομάδες και θα το μαθαίνω είτε μέσα από αθλητισμό, είτε μέσα από τέχνη, είτε μέσα από ένα project, είτε μέσα από μία φιλανθρωπική ενέργεια. Όλα αυτά γίνονται μέσα από δραστηριότητες, μέσα στο σχολείο, και ο δάσκαλος έχει έναν πρωταγωνιστικό ρόλο ως ο μέντορας, ο υποστηρικτής και ο coach όλου αυτού του περιβάλλοντος. Και όταν δουλεύουμε one-to-one με τους υπολογιστές για να μάθουμε τα «παραδοσιακά» μαθήματα, κυκλοφορεί ένας δάσκαλος που είναι δίπλα στους μαθητές για να τους υποστηρίξει.
Όμως, για να είναι τόσο παγιωμένο το εκπαιδευτικό μας σύστημα, μήπως υπάρχει τελικά κάποιος λόγος;
Γιατί, δεν γίνεται να μην μπορεί κανένας υπουργός Παιδείας να κάνει κάποια αλλαγή… Είναι άδικο 14 χρόνια να αξιολογούνται σε 14 ώρες. Γιατί η εκπαίδευση του μαθητή ξεκινά από το νηπιαγωγείο και αξιολογείται σε 14 ώρες. Και υπάρχουν αρκετά εκπαιδευτικά συστήματα, όχι μόνο το ελληνικό ‒που είναι όντως πολύ παραδοσιακό‒ που είναι άδικα. Όταν υπάρχει μία αδικία, κάποιος θα κλέψει. Τώρα, ας πούμε, οι Πανελλήνιες είναι ένα σύστημα που δεν κλέβει κανείς. Υπάρχουν όμως φακοί επαφής ήδη σε εργαστηριακό επίπεδο που μπορείς να συνδεθείς με 4G, με 5G, και άρα είναι θέμα χρόνου να φοράς γυαλιά και να συνδέεσαι με δορυφόρο του Μασκ και να κοιτάς το γραπτό στις Πανελλήνιες και να γράφεις 20. Είναι θέμα χρόνου. Θα μου πείτε, ακούγεται μακρινό.
Δεν είναι η συσκευή το πρόβλημα, είναι τι κάνω με τη συσκευή. Γιατί, αν με τη συσκευή είμαι στην παραλία για έξι ώρες στο TikTok και χάσω την παραλία, τη ρακέτα, το κολύμπι, την κοινωνικοποίηση, προφανώς είναι ένα τεράστιο πρόβλημα.
Δεν είναι όμως. Εκεί, ένα σύστημα σαν τις Πανελλήνιες θα τιναχτεί στον αέρα, γιατί τα παιδιά θα μπορούν να γράφουν άριστα. Τι θες λοιπόν; Θες ένα σύστημα να αξιολογείς τον μαθητή από το νηπιαγωγείο μέσα από ένα e-portfolio, σε μια λογική τι έχω κάνει στη ζωή μου, σε όλη τη διαδρομή, που δεν είναι μόνο τα μαθήματα. Ήμουν πρόσκοπος, έχω προσφέρει στην κοινωνία, έχω κάνει ένα φιλανθρωπικό, ζωγραφίζω καλά, παίζω μπάλα; Μέσα από όλες μου τις δραστηριότητες φτιάχνω το προφίλ του μαθητή και όταν φτάσω στη Γ’ Λυκείου κρίνομαι συνολικά. Μέσα από αυτόν τον τρόπο θα μπορεί ένα πανεπιστήμιο να διαβάζει έναν «κύβο του Ρούμπικ», να γυρνάει τις
πλευρές με τέτοιον τρόπο που να βλέπει ένα συνολικό προφίλ μαθητή. Προφανώς θα υπάρχουν εξετάσεις, αλλά δεν θα έχουν βαρύτητα 100%. Σήμερα οι πιο πολλές εξετάσεις, στα περισσότερα συστήματα του κόσμου, έχουν βαρύτητα 100%. Για αυτό λέω ότι είναι άδικο το σύστημα. Αυτό, όμως, τώρα με την τεχνητή νοημοσύνη, έχει ημερομηνία λήξης. Όποιος δεν το καταλάβει, είναι σαν να λέμε ότι δεν βλέπει τον ελέφαντα μέσα στο δωμάτιο.
Μας τα λέτε ευχάριστα για το ΑΙ.
Είμαι έτσι και σαν χαρακτήρας. Θέλω να βλέπω πάντα το ποτήρι μισογεμάτο.
Όμως εδώ μιλάτε με επιχειρήματα, δεν είναι θέμα αισιοδοξίας. Δηλαδή, κι εμένα ο γιος μου όταν μου έλεγε «θα βάλω ΑΙ», του έλεγα «μη», ενώ τώρα, πιστεύω, από σήμερα θα το προσεγγίσω όπως είπατε. Και αυτή είναι η ερώτησή μου για τις μαμάδες και τους μπαμπάδες που ακούν. Πώς να μιλήσουμε στα παιδιά μας για το ΑΙ, ώστε να το χρησιμοποιήσουν σωστά; Τι να τους πούμε;
Το βασικότερο είναι αυτό το πολύ παλιό, αρχαίο «μέτρον άριστον». Δηλαδή ό,τι χρησιμοποιείς, το χρησιμοποιείς με μέτρο. Το έχω συζητήσει πολλές φορές με γονείς αυτό. Βλέπουν τα παιδιά με ένα κινητό, ας πούμε, εξαρτάται τι κάνεις, δηλαδή αν είσαι αρκετές ώρες αλλά είναι μοιρασμένες στο να διαβάσω ένα βιβλίο, στο να ακούσω μουσική, στο να παίξω σκάκι, στο να κάνω μαθηματικά, είμαι οκέι. Δεν είναι η συσκευή το πρόβλημα, είναι τι κάνω με τη συσκευή. Γιατί, αν με τη συσκευή είμαι στην παραλία για έξι
ώρες στο TikTok και χάσω την παραλία, τη ρακέτα, το κολύμπι, την κοινωνικοποίηση, προφανώς είναι ένα τεράστιο πρόβλημα.
Είναι και οι γονείς όμως 6 ώρες με το κινητό στην παραλία.
Δεν μου έχει τύχει ποτέ να μιλήσω με ενήλικα και να του πω «το ξέρεις το screen time σου;» και να πέσει μέσα. Πέφτει έξω 3 φορές, από ό,τι μου πει είναι πάντα επί 3. Οι ενήλικες έχουμε χάσει το όριο και, εκ των πραγμάτων, αυτό ξεχείλισε και στα παιδιά.
Θα ήθελα να πούμε και για τα επαγγέλματα, γιατί όλους τους γονείς μάς προβληματίζει πάρα πολύ. Αισθάνομαι ότι σε 10 χρόνια δεν θα υπάρχουν, λόγω ΑΙ, τα επαγγέλματα που υπάρχουν σήμερα. Άρα, το σχολείο για ποια επαγγέλματα προετοιμάζει τα παιδιά;
Το σχολείο πρέπει να προετοιμάζει τα παιδιά για τα επαγγέλματα που αρέσουν στα παιδιά. Ξεκινάμε από αυτό. Άρα να διαλέξουν καταρχήν αυτό που τους αρέσει. Εγώ αυτό τους το λέω πάντα στις ημέρες σταδιοδρομίας που κάνουμε στο σχολείο μας. Τους το λέω, γιατί τα πιο πολλά παιδιά, αν τα ρωτήσεις «τι θες να κάνεις;», θα σου απαντήσουν «να βγάλω λεφτά».
Είναι κακή αυτή η απάντηση;
Το κίνητρο πρέπει να δούμε, να το σκεφτούμε. Αν το κίνητρο είναι επειδή βλέπω στο Instagram τον Ρονάλντο και τη Σακίρα, και έχω χάσει την έννοια του ορίου, γιατί αυτός είναι ο ένας και η μία, εκεί λοιπόν υπάρχει ένα ζήτημα. Δεν λέω απαραίτητα ότι είναι κακό, αλλά είναι κάτι που δεν είναι η αφετηρία. Αυτό που τους λέω εγώ είναι ότι πρώτα διαλέγεις τι σου αρέσει, μετά το κάνεις με πάθος, με καινοτομία, προσπαθείς να διαφοροποιηθείς από τον άλλον, και μετά, ναι, μάλλον θα βγάλεις και λεφτά.
Οπότε, όποιος δεν ακολουθήσει την εξέλιξη, τι θα γίνει;
Θα μείνει πίσω, πολύ πίσω. Το πιθανότερο, θα είναι άνεργος. Ιδίως στα επαγγέλματα του μέλλοντος, αν δεν αξιοποιήσεις σωστά την τεχνολογία και τις ικανότητες και τις δεξιότητες που έχεις, είναι σχεδόν σίγουρο ότι θα μείνεις άνεργος. Όποιος δεν στρίψει εγκεφαλικά, θα μείνει πίσω. Μια αγαπημένη μου ιστορία ήταν με έναν οδηγό ταξί
στο Λονδίνο, αυτοί που οδηγούν τα black cabs. Αυτοί, για να πάρουν δίπλωμα και να τα οδηγήσουν αυτά τα ταξί, κάνουν 2,5 χρόνια εξετάσεις, διαβάζουν, μαθαίνουν όλους τους δρόμους του Λονδίνου απέξω. Κι έχω μπει σε ένα τέτοιο ταξί πριν κάποια χρόνια, βιάζομαι να πάω στο αεροδρόμιο του Λονδίνου, φεύγει αυτός, του λέω «δεν θα βάλεις Google Maps;». Με κοιτάει με ένα ύφος σαν να τον έβρισα, και μου λέει «no, sir». Και μου εξηγεί ότι δυόμισι χρόνια διάβαζε για να πάρει την άδεια. Λέω «ναι, οκέι, ξέρεις όλους τους δρόμους, πού ξέρεις όμως ότι τώρα δεν έχει ένα τρακάρισμα, ή πέρασε ένα ασθενοφόρο, ή έκλεισε ο δρόμος;» Και ήταν πραγματικά σαν να του μιλούσα
άσχημα, σαν να τον ειρωνευόμουν. Στην πραγματικότητα, πέσαμε σε κίνηση. Παραλίγο να χάσω το αεροπλάνο. Αυτός λοιπόν, επειδή δεν έστριψε ο εγκέφαλός του και δεν κατάλαβε ότι αυτός ο τόσο καλός οδηγός μαζί με το Google Maps θα πάει 10 φορές καλύτερα, γιατί έχει και τις γνώσεις και χρησιμοποιεί σωστά τα κατάλληλα εργαλεία, το πιθανότερο, θα μείνει άνεργος.
Εμένα πάλι με φοβίζει το πόσο τέλειο είναι. Το λατρεύω. Δηλαδή, εγώ που είμαι δημοσιογράφος και ας πούμε πως οι δημοσιογράφοι χαρακτηριζόμαστε όλοι από τον τρόπο γραφής μας, έχω την αίσθηση ότι έχει αντιληφθεί τον τρόπο που γράφω, και μου γράφει σαν να γράφω εγώ. Αυτό με νευριάζει και με μαγεύει ταυτόχρονα.
Ισχύει. Μαθαίνει πολύ αυτόν που συνεργάζεται. Και μπαίνει στο στιλ. Δηλαδή έχει νοημοσύνη. Ο τρόπος που λειτουργεί τεχνικά είναι όπως δουλεύει ο ανθρώπινος εγκέφαλος, ουσιαστικά παίρνει δεδομένα, βλέπει αν υπάρχουν patterns, και μετά κάνει κάποιες προβλέψεις για το τι πρέπει να γράψει. Άρα, ουσιαστικά βρίσκει τη μία λέξη, την επόμενη λέξη κ.ο.κ. Έτσι δουλεύει και ο ανθρώπινος εγκέφαλος. Άρα, ουσιαστικά έχει αντιγράψει ένα ποσοστό του ανθρώπινου εγκεφάλου, για αυτό και μοιάζει, πάει να γίνει Μυρτώ, Κωστής κλπ. Στην πραγματικότητα, ακόμα θέλει δουλειά, και για αυτό πρέπει να επενδύσουμε πολύ στο να καταλάβουν όλοι γύρω μας και ιδίως τα παιδιά μας ότι κάνει και λάθη. Πώς θα καταλάβουμε ότι κάνει λάθη; Πρέπει να έχουμε γνώση, άρα χρειαζόμαστε την προσωπική μας γνώση και να έχουμε και κριτική σκέψη, για να μπορέσουμε να κρίνουμε αυτό που παίρνουμε για να το βελτιώσουμε. Όσο έχουμε γνώση και κριτική σκέψη, τόσο καλύτερος γίνεται και ο ψηφιακός μας συνεργάτης.
Είμαστε ομάδα. Δεν είναι ο φωτεινός παντογνώστης και εγώ το τίποτα. Προφανώς υπάρχουν απειλές, προφανώς υπάρχουν δυσκολίες, προφανώς κάποιοι θα το χρησιμοποιήσουν για κακό, αλλά είναι μια τεράστια ευκαιρία για την ανθρώπινη φύση να γίνει πιο δημοκρατικός ο πλανήτης, να δοθούν ευκαιρίες σε άπειρα παιδιά να μάθουν, σε άπειρα παιδιά να εξελιχθούν. Είναι τρομερή ευκαιρία για έναν καλύτερο κόσμο. Και να δείτε που και ο πλανήτης μας θα γίνει καλύτερος και πιο οικολογικός. Πολλά θέματα που μας απασχολούν και μας ανησυχούν, εάν συμμαχήσουμε σωστά και χρησιμοποιήσουμε τους ψηφιακούς μας συνεργάτες, θα φέρουν ένα αποτέλεσμα καλύτερο για τον πλανήτη.
Ακούστε αναλυτικά το podcast στο pod.gr
Διαβάστε αυτό και πολλά ακόμα άρθρα στο νέο, ανοιξιάτικο τεύχος του BOOM που μπορείτε να διαβάσετε online πατώντας το εξώφυλλο!
